Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Szczytnie

UZASADNIENIE

Powód W. S. wniósł o zasądzenie od (...) Spółki Akcyjnej V. (...) z siedzibą w W. kwoty 9.264,39 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8 kwietnia 2020 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

W uzasadnieniu pozwu podniósł, że dochodzona w niniejszym postępowaniu wierzytelność wynika ze szkody, jakiej doznała poszkodowana E. K. w swoim pojeździe marki A. (...) w dniu 26 lutego 2020 roku. Wymieniona zawarła z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego marki V. (...), po stawce 260 złotych netto za dobę. Umową cesji poszkodowana scedowała na rzecz powoda wierzytelność przysługującą z tytułu naprawienia szkody majątkowej. W dniu 24 marca 2020 roku E. K. zwróciła pojazd zastępczy, albowiem szkoda została zlikwidowana. Powód wystawił fakturę VAT nr (...) na kwotę 7.525,80 złotych łącznie, która następnie została skorygowana do kwoty 9.974,39 złotych. W toku likwidacji szkody pozwany nie przyznał powodowi żadnej kwoty tytułem najmu pojazdu zastępczego, wskazując, iż nie została wykazana zasadność najmu. Tytułem holowania oraz świadczenia usługi przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym pozwany wypłacił powodowi kwotę 710 złotych.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu.

Uzasadniając swoje stanowisko pozwany stwierdził, że poinformował powoda o możliwości uzyskania nieodpłatnie pojazdu zastępczego oraz możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego tej samej klasy po korzystniejszej stawce, wynegocjowanej przez pozwanego. Poszkodowany mimo tej wiedzy wynajął pojazd zastępczy po znacznie wyższej stawce. Pozwany zakwestionował potrzebę najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanego w ogóle oraz wysokość stawki najmu, wskazując że jest znacznie wygórowana i odbiega od stawek stosowanych na lokalnym rynku. Zdaniem ubezpieczyciela należy uznać za uzasadnione odliczenie kosztów zaoszczędzonych przez poszkodowaną na eksploatację własnego pojazdu. Ponadto pozwany podniósł zarzut braku legitymacji czynnej powoda, wskazując na nieważność umowy cesji wierzytelności, albowiem poszkodowany nie poniósł żadnych wydatków związanych z najmem pojazdu zastępczego, nie doznał szkody, tym samym nie mógł przenieść na stronę powodową wierzytelności z tego tytułu. Wobec tego wierzytelność nie istnieje i brak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 26 lutego 2020 roku doszło do zdarzenia drogowego, w wyniku którego został uszkodzony pojazd marki A. (...), będący własnością E. K..

Sprawca kolizji miał zawartą umowę w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z (...) S.A. V. (...) w W..

W. S., działając jako pełnomocnik poszkodowanej jeszcze w tym samym dniu zgłosił szkodę wymienionemu Towarzystwu.

(okoliczności bezsporne)

Kolejnego dnia pozwany potwierdził otrzymanie zawiadomienia o przedmiotowej szkodzie oraz przesłał informację o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego oraz akceptowalnej stawce w przypadku najmu indywidualnego. W dniach 27 lutego 2020 roku oraz 1 marca 2020 roku W. S. poprzez wiadomości e-mail poinformował ubezpieczyciela o fakcie korzystania przez poszkodowaną z pojazdu zastępczego w jego przedsiębiorstwie i przyjętej stawce dobowej za najem, a także zwrócił się o podstawienie poszkodowanej auta zastępczego z silnikiem diesla i wyposażonego w hak holowniczy.

(dowód: akta szkody 2911394/1 na płycie CD k.54, wydruk wiadomości e-mail k. 21)

W dniu 26 lutego 2020 roku E. K. wynajęła u W. S. pojazd zastępczy marki V. (...), przy określeniu stawki dobowej czynszu najmu na 280 złotych netto lub 260 złotych netto za dobę jeżeli czas najmu przekroczy 14 dni. Kwota ta mieściła się w granicach stawek stosowanych na rynku lokalnym w okresie zdarzenia. Powód świadczył ponadto poszkodowanej usługę holowania pojazdu po stawce 300 złotych brutto. Z uwagi na stan pojazdu konieczne było jego przechowywanie na parkingu strzeżonym przez okres 24 dni, a stawka dobowa za tę usługę wynosiła 30 złotych brutto.

(dowód: umowa najmu k. 16, regulamin wypożyczalni k. 17-18, cennik k. 19, faktura VAT k. 22, protokół zdawczo – odbiorczy k. 20, faktura korygująca k. 25, opinia biegłego J. B. k. 115-126)

Pojazd A. (...) był jedynym samochodem w gospodarstwie domowym E. K. i był jej niezbędny do dojazdów do pracy, robienia zakupów, odwiedzin u mamy w S. oraz dzieci, które wówczas u niej przebywały. Poszkodowana nie otrzymała od pozwanego oferty zamiany pojazdu zastępczego.

(dowód: zeznania E. K., k. 66-66v.)

W dniu 17 marca 2020 roku W. S. zawarł z E. K. umowę przelewu wierzytelności, na podstawie której wymieniona przelała na jego rzecz wierzytelność z tytułu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego, transportu pojazdu uszkodzonego oraz postoju pojazdu uszkodzonego na parkingu strzeżonym, wobec (...) Spółki Akcyjnej V. (...) w W..

(dowód: umowa przelewu, k. 22-23)

Pojazd marki V. (...) został zwrócony przez poszkodowaną w dniu 24 marca 2020 roku, co nastąpiło po upływie 2-3 dni od momentu odbioru pojazdu należącego do pozwanej z naprawy.

(dowód: zeznania E. K., k. 66-66v.)

Na etapie postępowania likwidacyjnego (...) Spółki Akcyjnej V. (...) w W. przyznał powodowi kwotę 710 złotych, w tym kwotę 200 złotych brutto tytułem holowania oraz kwotę 510 złotych za usługę parkingową. Odnośnie kosztów związanych z wynajmem pojazdu zastępczego ubezpieczyciel wskazał, że roszczenie to wymaga należytego udowodnienia przez poszkodowanego co do zasadności najmu oraz właściwego jego udokumentowania i na ówczesnym etapie odmówił wypłaty odszkodowania z tego tytułu.

(okoliczności bezsporne)

Sąd zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego roszczenie powoda zasługuje na uwzględnienie niemalże w całości.

W przedmiotowej sprawie stan faktyczny pozostawał w istotnej mierze niesporny. Nie był kwestionowany fakt kolizji drogowej z dnia 26 lutego 2020 roku, w wyniku której doszło do uszkodzenia pojazdu marki A. (...) należącego do E. R.. Poza sporem pozostawała także zasada odpowiedzialności pozwanego za szkodę. Kwestię sporną stanowiła natomiast legitymacja procesowa powoda, zasadność najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowaną oraz wysokość stawek zastosowanych przez powoda na fakturze korygującej VAT nr 01/03/2020.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie podziela zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej i argumentacji pozwanego, jakoby cesja wierzytelności odszkodowawczej w stosunku do ubezpieczyciela dokonana przez poszkodowaną była nieważna. Pozwany podnosił, iż w przedmiotowej sprawie w sytuacji nieponiesienia straty, tj. nieuiszczenia kosztów z tytułu najmu pojazdu zastępczego, holowania i przechowywania uszkodzonego pojazdu przez poszkodowaną, brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela w tym zakresie, a wiec de facto wierzytelność nie powstała. W ocenie Sądu natomiast fakt braku zapłaty przez poszkodowaną ww. kosztów na rzecz wynajmującego nie miał żadnego znaczenia dla ważności umowy cesji, a także istnienia roszczenia. Nie sposób uzasadniać domniemanego braku legitymacji czynnej strony powodowej brakiem zaistnienia w niniejszej sprawie szkody. Podniesienie tego zarzutu jest niezrozumiałe tym bardziej, że strona pozwana spełniła częściowo świadczenie na etapie postępowania likwidacyjnego. Jest także kwestią dostatecznie rozstrzygniętą w orzecznictwie sądowym, że samo zaciągnięcie przez poszkodowanego zobowiązania do zapłaty czynszu najmu pojazdu zastępczego stanowi szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. pozostającą w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2020 r., III CZP 63/19, OSNC 2020/11/96).

Zgodnie z art. 822 § 1 i 2 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w §1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Przepisy kodeksu cywilnego (art. 361-363 k.c.) precyzują, iż zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

W uchwale z dnia 17 listopada 2011r. (III CZP 5/11 OSNC 2012, Nr 3, poz. 28) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego, niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. W uzasadnieniu uchwały wskazano również, że nie wszystkie wydatki, pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c.). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Sąd Najwyższy zauważył, iż nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu. Stanowisko to Sąd Rejonowy w całości podziela.

W odpowiedzi na pozew pozwany wskazywał, iż kwestionuje w ogóle potrzebę najmu pojazdu zastępczego w przedmiotowej sprawie, jednakże w toku postępowania nie zdołał wykazać, iż najem pojazdu zastępczego był niezasadny. Jak wynika bowiem z zeznań świadka E. K. która została poszkodowana na skutek zdarzenia z dnia 26 lutego 2020 roku, w omawianym okresie nie posiadała innego pojazdu, który mogłaby używać w miejsce uszkodzonego. Świadek wykorzystywał pojazd zastępczy do dojazdów pracy, robienia zakupów, odwiedzin u rodzin. Z protokołu zdawczo - odbiorczego pojazdu wynika zaś, że w okresie najmu pokonała nim ponad 1.200 km, co przesądzało o słuszności najmu pojazdu zastępczego w przedmiotowej sprawie. Sąd ocenił zeznania świadka jako wiarygodne, albowiem były one spójne z pozostałym przedłożonym przez strony materiałem dowodowym, a ponadto świadek w żaden sposób nie był zainteresowany wynikiem postepowania, skoro całą swoją wierzytelność z tytułu szkody przeniósł na powoda.

W dalszej kolejności pozwany podnosił zarzut naruszenia przez poszkodowaną obowiązku minimalizacji szkody, wskazując, że w czasie likwidacji szkody zostały jej przedstawione zasady wynajmu pojazdów zastępczych, jak również informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego w firmie współpracującej z pozwanym. Na potwierdzenie tych okoliczności strona pozwana nie przedłożyła jednak żadnych dowodów. Z przedstawionych akt szkodowych wynika, że powód w dniu następnym po zgłoszeniu szkody poinformował ubezpieczyciela, iż poszkodowana korzysta z pojazdu zastępczego w jego firmie. Jako pełnomocnik poszkodowanej wniósł o podstawienie jej pojazdu o silniku diesla i wyposażonego w hak holowniczy. Jednakże aktywność ubezpieczyciela w tym zakresie ograniczyła się jedynie do przekazania informacji o akceptowalnej przez niego stawce dobowej za najem i możliwości weryfikacji stawki zastosowanej przez powoda do wskazanego poziomu. W ocenie Sądu czynności podejmowane przez pozwanego na etapie likwidacji szkody nie spełniają w żadnym stopniu przesłanki wystosowania do poszkodowanej propozycji co do kwestii najmu zastępczego. Oświadczenie ubezpieczyciela nie musi wprawdzie zawierać wszystkich elementów ewentualnej umowy zawartej za jego pośrednictwem, musi natomiast wskazywać na pewne elementy, które pozwolą drugiej stronie podjąć określone działania celem minimalizacji szkody. Ubezpieczyciel powinien udowodnić, że propozycja ta określała warunki najmu pozwalające na podjęcie poszkodowanemu decyzji o skorzystaniu z niej. Tym samym nie jest wystarczające powołanie się na samą wysokość stawki, bez podania innych warunków interesujących poszkodowanego. Reasumując, uznać należy, iż obowiązek współdziałania stron w zakresie dotyczącym likwidacji szkody związanej z najmem zastępczym, wymaga wyraźnej inicjatywy ze strony ubezpieczyciela, większej aktywności, niż aktywność sprowadzająca się do poinformowania o akceptowalnej stawce za najem, szczególnie w przypadku, gdy poszkodowany korzysta już w pojazdu zastępczego zaoferowanego przez inny podmiot.

Jak wskazano wyżej, między stronami zachodził także spór co do czasu trwania najmu i wysokości zastosowanej stawki, wobec czego wnosiły one o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na tę okoliczność. W sporządzonej na zlecenie Sądu opinii biegły J. B. wskazał, iż koszty wynajmu typowego auta z segmentu D przy wynajmie na okres 28 dni kształtowały się w zakresie od ok. 130 złotych do około 300 złotych netto za dobę – średnio było to około 210 złotych netto. W tych warunkach wysokość odszkodowania za najem pojazdu zastępczego należało określić według stawki dobowej w wysokości 260 złotych netto przyjętej przez powoda.

Odnosząc się natomiast do ustalenia uzasadnionego czasu trwania najmu pojazdu zastępczego, należy wskazać, że w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominującym stanowiskiem było, że okres celowego i ekonomicznie uzasadnionego najmu pojazdu zastępczego w przypadku szkody całkowitej w pojeździe obejmuje okres od dnia wynajęcia pojazdu zastępczego do dnia, w którym poszkodowany mógł nabyć analogiczny pojazd, ale nie później niż do dnia otrzymania świadczenia odszkodowawczego za szkodę całkowitą w pojeździe. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy np. w wyroku z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt IV CK 672/03. Stanowisko to jednak uległo modyfikacji w późniejszych orzeczeniach. W uzasadnieniu uchwały z dnia 17 listopada 2011r. Sąd Najwyższy jako aktualne podtrzymał swoje wytyczne co do zasad i zakresu refundacji kosztów najmu, jednocześnie wskazał, że ma to być okres „ niezbędny do zakupu innego pojazdu mechanicznego". Czasem refundowanego najmu pojazdu zastępczego w przypadku szkody całkowitej jest okres od dnia wynajęcia pojazdu zastępczego w związku ze zniszczeniem posiadanego przez poszkodowanego pojazdu do dnia, w którym poszkodowany mógł nabyć faktycznie i obiektywnie odtworzyć możliwość korzystania ze zniszczonej rzeczy poprzez zakup innego pojazdu mechanicznego o podobnej wartości rynkowej. Okres ten może kończyć się wcześniej niż dzień wypłaty odszkodowania za szkodę w pojeździe, może kończyć się w dniu wypłaty tego rodzaju świadczenia odszkodowawczego, może również wykraczać poza dzień wypłaty odszkodowania za szkodę całkowitą w samochodzie. Należy zatem ustalać i badać chwilę, w której możliwe było odtworzenie przez poszkodowanego możliwości korzystania z rzeczy poprzez zakup innego pojazdu mechanicznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż okres najmu powinien wynosić 22 dni tj. od dnia 26 lutego do dnia 18 marca 2020 roku. Należy bowiem podkreślić fakt, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła tzw. szkoda całkowita, o czym poszkodowana została poinformowana. Mimo tego E. K. zdecydowała się na naprawę uszkodzonego pojazdu, mimo, że nie miała ona uzasadnienia ekonomicznego. W tej sytuacji zdaniem Sądu szkoda została zlikwidowana przez pozwanego w dniu 18 marca 2020 roku, kiedy to na konto poszkodowanej wpłynęły środki w wysokości 2.200 złotych i tym samym doszło do wyrównania uszczerbku w jej majątku Okoliczność, że w przedstawionych okolicznościach poszkodowana zdecydowała się jednak na naprawę pojazdu, wobec czego czas najmu pojazdu został bezzasadnie wydłużony, nie może zwiększać zakresu odpowiedzialności pozwanego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za uzasadnione domaganie się przez powoda refundacji kosztów najmu pojazdu za okres 22 dni. Wysokość odszkodowania z tego tytułu należało wyliczyć zatem według stawki netto po 260 złotych x 22 dni = 5.720 złotych. Z uwzględnieniem podatku od towarów i usług w stawce 23%, daje to kwotę 7.035,60 brutto, którą należało zasądzić na rzecz powoda.

Strona powodowa w pozwie domagała się również zasądzenia niepokrytych kosztów holowania oraz usługi przechowywania samochodu na parkingu strzeżonym, a łączna wysokość tych kosztów wynosiła 309,99 złotych. W odpowiedzi na pozew pozwany nie odniósł się w żaden sposób co do kwestii zweryfikowania przez niego stawek za holowanie i usługę przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym. Z kolei powód przedstawił cenniki stosowane przez podmioty o podobnym profilu działalności w okolicach zamieszkania poszkodowanej z których wynika, iż przyjęte w praktyce jest stosowanie ryczałtu w zakresie holowania pojazdu na terenie miast w granicach 200 - 350 zł netto. Stawka dobowa za postój samochodu na parkingu strzeżonym oscyluje natomiast w granicach 25 zł - 30 zł netto za dobę. Także z opinii biegłego J. B. wynika, że zastosowane przez powoda stawki nie przekraczają przeciętych kosztów w realiach rynkowych na terenie zamieszkania poszkodowanej. Tym samym w ocenie Sądu roszczenie powoda dochodzone na podstawie przedłożonej faktury VAT z tytułu kosztów holowania oraz usługi parkingowej było zasadne również w części nieuwzględnionej przez pozwanego tj. co do kwoty 309,99 zł (1.019,99 zł z faktury minus 710 zł uznane przez pozwanego).

W ocenie Sądu nieuzasadnione okazało się pomniejszenie ustalonego w powyższy sposób odszkodowania o tzw. zaoszczędzone koszty eksploatacji własnego pojazdu, tj. wydatki, które zostałyby poniesione przez poszkodowaną, gdyby jego samochód nie został uszkodzony lub zniszczony i gdyby nie wynajmowała samochodu zastępczego. Zdaniem Sądu w związku z nieużytkowaniem własnego pojazdu poszkodowana nie zaoszczędziła pewnych wydatków związanych z eksploatacją własnego pojazdu, a zostały one jedynie „przesunięte w czasie”. Ponadto niewątpliwe korzystając z auta zastępczego ponosiła ona typowe koszty wiążące się z korzystaniem z samochodu osobowego.

Mając na względzie powyższe rozważania, w ocenie Sądu, żądanie pozwu zasługiwało na uwzględnienie w zakresie kwoty 7.345,99 złotych, wobec czego na podstawie art. 822 § 1 i 4 k.c. w zw. z art. 481 k.c. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda wskazaną kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 8 kwietnia 2020 roku do dnia zapłaty. O odsetkach, zgodnie z żądaniem pozwu, orzeczono na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 817 § 2 k.c. Uznając zaś dalej idące żądanie za niezasadne, Sąd w punkcie II wyroku na podstawie powyższych przepisów w zw. z art. 6 k.c. stosowanych a contrario, powództwo oddalił.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. zdanie drugie uznając, że powód uległ tylko w nieznacznej części swego żądania i włożył obowiązek zwrotu wszystkich kosztów na stronę pozwaną. Na łączną kwotę kosztów poniesionych przez powoda złożyło się: 500 złotych tytułem opłaty od pozwu, 17 złotych tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 800 złotych tytułem zaliczki na opinię biegłego oraz 1.800 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego ustalona zgodnie z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 j.t.), co daje łączną kwotę 3.117 złotych. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania zasądzenia podwójnych kosztów z tytułu zastępstwa procesowego, z uwagi na niski nakład pracy pełnomocnika powoda, wynikający z masowego charakteru pozwów i nieskomplikowanego charakteru postępowania dowodowego w sprawach o odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w reżimie odpowiedzialności ubezpieczyciela OC posiadaczy pojazdów.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

S., (...)